|
|
|
PERIEGETICA
De templorum valle
De itinere Siculo discipulis instituendis (II)
 De templorum valle
Post meridiem in
Hortum Archaeologicum Templorum Vallis advenimus, locum
amoenissimum non solum diffusis Graecorum reliquiis, sed
etiam caeli Mediterranei vario arborum genere sativarum et
silvestrium. Peropportune Aloisius Pirandello praeclarus scriptor
hac terra natus, Hortum “silvam amygdalarum et olearum”appellavit.
Non desunt tamen pinus, acaciae, vinea, fici opuntiae indicae,
myrtus, ceratoniae siliquae; ex herbis crebri sunt achanti.
Templa adsunt ubi tempore antiquissimo via sacra oppidi Graeci
fuerat, cui nomen Graece Akragas, Latine Agrigentum, in clivo
leviter acclinanti. Mihi narranti paululum succurruntverba Plinii
Minoris (Ep. V, 6) quamquam alium locum afferentia: “Regionis
forma pulcherrima. Imaginare amphitheatrum aliquod immensum et
quale sola rerum natura possit effingere. Lata et diffusa
planities montibus cingitur”. Sed hic locorum amoenitas
templorum venustati mirabiliter contexta est.
Antiquum oppidum
conditum est anno DLXXXII a.Ch. n. a colonis Gelanis et Rhodiis
in planitie sita inter rupem Athenaeam collemque
Agrigentinum septentrionem spectantes et collem templorum satis
longum meridionalem, iuxta mare, adfluentibus ex utroque latere
fluminibus, quibus nomina Akragas et Ypsas, ad ostium adiunctis,
ubi olim portus fuerat. Arx exstructa fuit ubi nostra aetate
Agrigentum situm est, Sicule nominatum Girgenti. Tot saeclis transactis, mutata terra, iam secessio
nitida inter antiquitatem Graecam et urbem mediaevalem atque
hodiernam ostenditur; duplex anima locorum, scissio
irremediabilis, quae fortasse opus Pirandellianum afflavit.
Colonia Graeca ab antiquis scriptoribus celebrata est ob miram
venustatem: Pindarus poeta eam “pulcherrimam inter urbes
mortalium” existimavit; Empedocles philosophus de sua patria
“Opulentia et magnificentia tales sunt – inquit - ut
incolae domus et templa exstruant velut nisi sibi umquam
moriendum et edant velut si crastino die moriendum esset”.
Discipuli cum iam templi formae
studuerint, circum adspiciunt et plerique attente audiunt
quae a rectrice periegetica dictitantur. Primum nobis
narratur de templo Iunonis Laciniae generis architecturae Dorici,
formae propriae et ceterorum, cui adfuerunt VI columnae fronte ac
retro ac XIII lateribus partim servatae. Eadem forma et amplitudo
sunt templo cognominato Concordiae, optime conservato, praesertim
cum aetate Christiana ecclesia factum sit. Deinde ad templum
Herculis appropinquamus cuius VIII columnae tantum supersunt;
postea ad templum Iovis cuius ruinae ingentes permanent, ab
antiquo non plane aedificatum, peculiare ob telamonios, simulacra
magna altitudine, ex quibus unus apud Musaeum refectus exponitur.
Ante templum etiam reliquiae arae singularis amplitudinis
nobis monstrantur. Non longe columnae superstites
Dioscurorum templi, signi Templorum Vallis iam facti. Cur tanta
ruina prolapsusque successerunt? Lapis harenaria, tempore
effluente, paulatim fracta est, terrae motus porro magnam partem
deleverunt; saxa diruta partim adhibita sunt, ut solebat, ad nova
aedificia exstruenda. Non tantum antiqua manent. Anno praeterito
Igor Mitoraj Polonus statuarum artifex Vallem elegit expositionis
sedem cui titulus fuit “Mythologiae gigantes”: insigne
opus statuarium relictum est ab artifice: Icarus ingenti corpore,
sed imperfecto, qui iure videtur huc cecidisse inter saxa
immania, antiquae magnificentiae et potentiae Graecae mirifica
documenta.
Scripsit Lydia Ariminensis
|
|
|
