LIBRI
De veterum Romanorum institutione
 De veterum
Romanorum institutione
Stanley F.
Bonner, professor Anglus, de Romanorum institutione sive
educatione indagationem, quae annos ad 300 amplectitur (a Catone
maiore ad Plinium iuniorem), iampridem fecit Liverpulae, ubi
Latinitatem docebat, et fere triginta annis abhinc edidit
(Education in Ancient Rome, London, 1977).
Auctor in
indagationis conclusione admiratur quod Romani adeo sint
progressi, illis temporibus consideratis, ut reliquos populos
multis rebus superarent; praeterea miratur quod, edoctis
plurimis, in eum prosperitatis locum pervenerint sine institutis
statalibus, sicut hodiernis pro educatione ministeriis, neve
publicis sumptibus ac subsidiis, nisi in novissimis Imperii
temporibus ubi perpauca atque rarissima fuerunt.
Alteram vero
conclusionem de Romanis, ab egregio Bonneris opere, colligere
possumus, scilicet: eximiae indolis educationem adeptos esse, eo
demum quod nulla scriptocratia statali usi sunt, quam vero
scriptocratiam valde pandere videmus in postremis Imperii diebus
atque dilapsionis ruinaeque partim culpandam.
In temporis
spatio a Bonnere indagato comperimus nullas fuisse aedes
scholares et praeceptores dictata doctrinasque dixisse ubi
commode potuissent, sive domi sive in cella domestica conducta
vel etiam sub umbraculo in area plateave; querebantur
quoque praeceptores quod parentes pactam mercedem nonnumquam sero
dedissent, quippe qui nullam aliunde pecuniam acciperent; cum
autem cuiusvis praeceptoris educatio satis bona non esset,
parentes alio liberos deducebant.
Pueros primo
litteras lectionemque docebat ludimagister; deinde grammaticus ad
intellegendum quod legerant discipulos inducebat; postremo apud
rhetorem de rebus lectis, quam intellegerant, argute erat
iudicandum declamationis causa, ita ut argumenta pro una parte
aut contra alteram omnis discipulus excogitare deberet; ex hac
studiorum diuturna ratione patricii necnon plebeii ad
rempublicam, militiam, commercium apti fiebant, adeo ut per
millenium historiam suam prae ceteris populis optime degerent;
hic Romanorum prospectus differri potest vel a quadam ficta
imagine quam cinema Hollywoodiense nobis quondam praebuit, vel a
prava opinione quam prisci Christiani, ex ipsorum martyribus, de
paganis non immerito vulgaverunt.
Certum est
historiam remedia pro malis hodiernis nobis non proferre; immo:
non quia ad usum cottidianum sit utilis sed quod animi culturae
prodest eam iudicamus colendam; ab ea enim adducimur ad
difficultates meditandas ac superandas non secundum novas aut
dubias ideologias sed praesertim ad principia quae, saeculis
transactis, etiam nunc aptiora et potiora esse videantur.
Scripsit Paulus Kangiser
|
